Eindelijk begin ik aan een nieuw lange-afstandswandelpad. Het laatst afgeronde pad is het Zuiderwaterliniepad en nu is het de beurt aan het Oude Hollandse Waterliniepad! Ik heb de wandelgids al maanden in huis. Vandaag wandel ik het deel van Slot Loevestein naar Gorinchem, maar dan in tegengestelde richting.
De Oude Hollandse Waterlinie bestaat uit een verzameling van vestingstadjes en forten in het voornamelijk Zuid- en Noord-Hollandse deel van het Groene Hart. De waterlinie is bedacht ten tijde van de Franse invasie in de 17e eeuw ter verdediging van de grote steden in het westen van Holland. De vestingsteden zijn gesticht op strategisch verdedigbare plaatsen, zoals bij een rivier. Delen tussen de vestingsteden en andere verdedigingswerken konden onder water gezet worden. Het water was hoog genoeg om er niet met mens of paard doorheen te komen en laag genoeg om er niet met een boot door te kunnen varen. In 2022 was het 350-jarig jubileum van de Oude Hollandse Waterlinie.
Later is de waterlinie vervangen door de Stelling van Amsterdam en de Nieuwe Hollandse waterlinie, die ook de stad Utrecht moest verdedigen. Deze nieuwe linie ligt meer in het oosten van het Groene Hart. Deze waterlinie bestaat veelal uit forten, lunetten en batterijen.
Het Oude Hollandse Waterliniepad doet veel van de oude vestingstadjes aan, zoals Gorinchem, Nieuwpoort en Woerden en het pad loopt daartussen door het gebied dat onder water gezet kon worden. Onderweg kom je meer overblijfselen tegen van de Oude Hollandse Waterlinie.
Over de vestingwal in Gorinchem
Ik begin met het pad als het veerpont-seizoen voor Slot Loevestein is begonnen. In de winter is het lastiger om bij Slot Loevestein te komen. Sowieso is het slot lastig te bereiken met het OV, er is geen bushalte in de buurt. Ik doe de eerste etappe in tegengestelde richting want de veer van en naar Slot Loevestein start pas vanaf 10:00. Ik vind het fijner om zo vroeg mogelijk te starten, ook omdat het een warme dag wordt.
Ik start de route bij het station in Gorinchem. Hier staat een informatiebord over dezelfde, maar verouderde, route. Het deel wat ik vandaag doe staat er namelijk niet op. Gelukkig is de route geheel vernieuwd en gemarkeerd beide kanten op.
Ik loop richting de oude vestingstad, eerst ga ik er dwars doorheen. Ik kom langs het mooie marktplein met Gorcums museum en langs twee kerken. Bij molen Nooit Volmaakt wandel ik de stadswal op. Dit deel van de wal is een soort park.
Bij een toegangsweg zie je pas echt dat dit een vestingstad is met aarden wallen en een gracht. In de verte zie ik nog een molen: Korenmolen de Hoop. Wat een prachtig plaatje!
Ik wandel vlak langs de molen en daarna richting de enige nog overgebleven stadspoort genaamd Dalempoort.
Gorinchem bestaat natuurlijk al langer dan ten tijde van de Oude Hollandse Waterlinie. In de 13e eeuw werden de eerste aarden wallen gemaakt. In de 14e eeuw werd de plaats als stad uitgeroepen en werden de wallen versterkt met stenen muren. In de 16e eeuw waren de wallen en muur verouderd en is er een nieuwe vestingwal om de stad gekomen. Dat is wat nu de huidige wal is.
In de 17e eeuw, na de 80-jarige Oorlog, werd Gorinchem onderdeel van de Oude Hollandse Waterlinie. Samen met Woudrichem en Slot Loevestein vormde zij een vestingdriehoek. De stad werd uitgebreid met bastions, stadspoorten, een verdedigingsgracht en stenen beren.
In het jaar 2021 werd Gorinchem benoemd tot mooiste vestingstad van Nederland.
Bronnen: Oude Hollandse Waterlinie en Wikipedia
Ik loop richting de haven om een oversteek te maken met de veerpont naar Woudrichem.
Over de vestingwal in Woudrichem
Bij de Veerhaven in Woudrichem neem ik een pauze om de mooie omgeving in me op te nemen. Wat een prachtig oud haventje.
Na de pauze wijk ik even van de route af en ga eerst een rondje over de stadswal. Dit vestingstadje is misschien nog mooier dan Gorinchem.
In de 14e eeuw is de eerste stadsmuur met torens en poorten gebouwd rondom Woudrichem. Tijdens de 80-jarige Oorlog is de stad verbeterd en uitgebreid met een vestingwal met zeven bastions en andere vestingwerken. De Gevangenpoort is de enige nog overgebleven stadspoort.
De stad kon in het rampjaar 1672 uit handen blijven van de Fransen, door de inundatie (het onder water zetten) van het land rondom de stad. Ten tijde van Napoleon wordt de stad wel ingenomen, omdat het inundatiegebied was bevroren en de troepen zich makkelijk over het ijs konden begeven.
Bronnen: Oude Hollandse Waterlinie en Wikipedia
Na het rondje over de wal volg ik de route weer en wandel de vestingstad uit.
Nu volgt er een stuk over de dijk met in de verte zicht op de Afgedamde Maas en langs het plaatsje Rijswijk achter de dijk. Niet veel later kan ik de dijk af en kijk even bij een strandje. Ik ben blij de dijk af te zijn, want het is druk met fietsers.
Natuurgebied Struikwaard
Dan ga ik toch weer de dijk op, maar niet voor lang, want ik zie een hek naar het natuurgebied Struikwaard. Dit natuurgebied hoort niet bij de route, maar het lijkt me heel leuk en ik wijk nogmaals van de route af. Ik heb er geen spijt van, wat een mooi natuurgebiedje.
Bij de sluis van de Afgedamde Maas pik ik de route weer op. Hier vlakbij, aan de overkant van de weg, is een leuk klompenpad genaamd Jordenpad. Ik heb hier eerder een blog over gemaakt.
Andere wandelgids in dezelfde regio
Munnikenland en Slot Loevestein
Dan kom ik bij het uitgestrekte natuurgebied Munnikenland. Helaas gaat ook dit deel van de route over verharde paden. Het is nog best een eind richting Slot Loevestein, al zie ik het slot aan de horizon.
Onderweg kom ik een nukkig rund tegen die mijn pad doorkruist. Ik blijf op een afstandje totdat ie uit het zicht is. Volgens mij is het namelijk een stier, maar gelukkig is ie vooral met zichzelf bezig.
Er lopen hier niet alleen runderen, maar ook wilde paarden. Ik zie ze vooral in de verte.
In de buurt van Slot Loevestein wijk ik alweer van de route af, want ik wil toch een stukje door de uiterwaard. In de uiterwaard is het een zee van gele bloemen met de Waal aan de horizon.
Vlakbij het slot verlaat ik de uiterwaard en ga even binnen de poort kijken, maar ga verder niet het slot in. Ik loop nog een stukje voorbij het slot, want daar is de uiterwaard ook heel mooi.
Slot Loevestein is gebouwd door ridder Dirc Loef van Horne in de middeleeuwen. In de 16e eeuw is op initiatief van Willem van Oranje het slot uitgebreid met vestingwerken. Dit is een vijfhoekige omwalling met uiteindelijk vier bastions en één half-bastion. De vorm van de vestingwerken is nog intact.
In 1673, een jaar later na de inval van het Franse leger, wordt Slot Loevestein samen met Gorinchem en Woudrichem als verdedigingsdriehoek, onderdeel van de Hollandse Waterlinie.
Het meest bekende verhaal over Slot Loevestein is toch wel de ontsnapping van Hugo de Groot in een boekenkist. Je leest meer over deze en andere geschiedenis op de website van Slot Loevestein.
Bron: Slot Loevestein
Aan de kade wacht ik met een hele rits fietsers totdat de veerpont komt en ons terugbrengt naar Gorinchem.
Eindoordeel
Ik vond de route super, maar vooral de delen die ik er zelf heb bij bedacht, zoals het rondje over de vestingwal in Woudrichem, natuurgebied Struikwaard en de uiterwaarden bij Slot Loevestein. De route zelf gaat vooral over rechte, verharde paden en dat voelt na een tijdje erg eentonig.
Het stuk over de vestingwal van Gorinchem, wat wel bij de route hoort, is tevens erg mooi.
Tip: het Waterliniepad (LAW17) volgt een groot deel dezelfde route, maar heeft te maken met de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het klompenpad Jordenpad is vlakbij en erg mooi.
Meer info:
Route: Oude Hollandse Waterliniepad – Etappe 1Waar: van Gorinchem, via Woudrichem naar Slot Loevestein, Zuid-Holland, Noord-Brabant en Gelderland (tegengestelde richting)
Aantal km: +/- 17,5 km
Datum gewandeld: 4 juli 2025
Materialen illustraties: Kleurpotloden voor het kaartje en aquarelverf voor de andere illustratie
Aantal sterren: ⭐⭐⭐⭐
- OV beginpunt: Slot Loevestein is slecht bereikbaar met het OV. Je kunt het beste starten in Gorinchem of Woudrichem, of parkeren bij Slot Loevestein.
- OV Gorinchem: station Gorinchem
- OV Woudrichem: bushalte het Rondeel, Woudrichem – bus 181 tussen Gorinchem en ‘s-Hertogenbosch
Meer wandelingen met onderbreking door veerpont
In de eerste etappe van het Oude Hollandse Waterliniepad moet je een stukje met de veerpont. In onderstaande wandelingen brengt een veerpont je ook naar de andere kant van het water.
ColourFlux Studio maakt gebruik van zogenaamde affiliate links. Als je een product koopt via de link in een advertentie, ontvangt ColourFlux Studio een klein bedrag. Er zijn geen extra kosten aan verbonden voor de koper.
Terug naar Blog.
